ORDU TARİHİ

Bir Dönem Işığıyla Ordu’yu Aydınlatan “Fahri Çelebi”

Değerli Fahri Çelebi büyüğümüzü, ölümünün 6. yılında rahmetle, saygıyla anıyoruz. Fahri Çelebi’yi ve onun ekolünü artık günümüzde mumla arıyoruz. Onu günümüz kuşaklarının tanıması ve...

Güzel Ordu Tayyaresi

Milli Mücadele’de sıkıntısı çekilenler hususlardan biri de hava taarruzu ve keşif için gerekli olan tayyare sayısının az oluşuydu. Yunanlıların elinde bulunan çok sayıda İngiliz...

Enis Ayar ve Ayışığı

Ordu Belediye Başkanı Rahmetli Kazım Türkmen’in görev yaptığı 90’lı yıllarda Ordu’nun yerli ve yabancı Turizm alanındaki hizmetlerine katkı sağlayacak alt yapı projeleri ve turistik...

Ordu’da Bir Halk Mecnunu “Muharrem”

Bir zamanlar Ordu sokaklarında aramızda yaşayan bir halk mecnunu vardı. Adı Muharrem Beyazıt idi. 1929 doğumluydu. O aslında deli filan değildi. Muharrem aşırı derecede...

Orduspor’un Banik Ostrava Zaferi !

Tarih 19 Eylül 1979... Öğleden önce Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün Ordu’ya gelişinin 55. yıl dönümü büyük bir coşkuyla kutlanırken, tüm şehir heyecanla öğleden sonra...

Atatürk’ün 19 Eylül’de Ordu’ya Gelişi

Mustafa Kemal Atatürk, Cumhuriyet kurulduktan hemen sonra, uzun yılar süren savaşlar nedeniyle harap ve yorgun düşmüş olan milletin ihtiyaçlarını yerinde tespit etmek ve onların...

Telgrafçı Fahri Beyin Ordu Hatıraları

Bir milleti millet yapan ortak hatıralardır, ortak kültür, ortak tarihtir. O tarih; olaylarıyla, fikir ve duygularıyla, kahramanlarıyla zihnimizde, ruhumuzda, kalbimizde kazılı olmalıdır. Unutulmayan ortak...

Bir Zamanlar Karadeniz’de “Fındık Bayramı” Kutlardık!

ORDU’DA 1939’DA KUTLANAN BİR FINDIK BAYRAMINDAN HATIRALAR 25 Ağustos 1939 günüydü. Ordu’da köylerde toplanan ve harmanlarda ayıklanıp kurutulan fındıkların bir kısmı tüccarlara satılmıştı. 1939 yılının...

Ordu’nun Unutulmaz Futbolcusu Yusuf Katırcıoğlu

Yusuf’un PTT- Gençlerbirliği maçını seyredenler bunu çok iyi bilirler ve hiç unutamazlar. PTT’li Yusuf bu maçta bütün Gençlerbirliği forvetini durdurmuş ve daha sonra ayağındaki...

Selde Yıkılan Ünye Cevizdere Köprüsü’nün Hikayesi

Ünye’de Ceviz derede yine büyük bir sel olmuştur. Samsun-Ordu karayolunda orta ayağı ve tabliyesi oturan 1965 yapımı köprü ile 1935 yapımı 65 metre uzunluğundaki...

Çoğu Şehirde Sinema Yokken Mesudiye’de Vardı

TÜBİTAK'da Baş Uzman Necmi Demir, Mesudiye'ye sinemanın ilk nasıl geldiğinden, kimlerin emeği olduğuna, hangi filmlerin gösterime sunulduğundan Mesudiye'nin sinema açısından neden şanslı olduğuna kadar...

Fındıkta Devrim Yapan Bir Aile “Kahraman Sağra ve Çocukları”

Ordu şehrinin 1,5 asır önce fındıktan haberi yok denecek kadar azdı. Ordu’nun bu kadar kısa süre içinde, fındığın en çok üretildiği ve ihracatının gerçekleştirildiği...

Bir Zamanlar Fındıkta Hayriye Tüccarları Vardı

Hayriye tüccarları kimlerdi? Osmanlı döneminde, ayrıcalıklı Müslüman tüccarlara verilen addı. 2.Mahmut döneminde Avrupa tüccarlarına tanınan ayrıcalıklarla, Müslüman olmayan bu tacirlerin sağladıkları yüksek kazançlar, Müslüman...

Eski Fındık Harmanları

Artık, bugünün çiftçisi, fındık toplanması hariç harmanda her şeyi makine ile hallettiği için pazara daha kolay ve çabuk bir şekilde inebiliyorlar. Yakında makine ile...

Ordu’nun Uzunisa Köyünde 750 Kuruşa Çıkan Bir Baskı Makinesinin Öyküsü

Türk basın tarihinde ilk köy gazetesi olarak da bilinen ve erken cumhuriyet dönemine tanıklık etmiş Güzelordu’yu uzun yıllar kendi yaptığı baskı makinesiyle yayımlayan Bilal...

Ordu Seçimlerinin Unutulmaz İsmi “Halil Tekkaya”

Demokrasinin, yurttaşlık bilincinin günlük hayata yansıması olan mahalli ve genel seçimler aynı zamanda hayatımızda bir renktir. Seçim süreçlerinde unutulmaz olaylar, efsaneler ve renkli kişiler...

Nerede O Eski Bayramlar…

Her bayram öncesi “nerede o eski bayramlar?” diye içimizden geçiririz. Hatta bunu dillendirmeyi de ihmal etmeyiz. Öyle çok eskilere de gitmeye gerek yok, daha...

Ordulu Kaptan Refik Akdoğan’ın Anıları

ORDU’LU HANDAN HANIMLA “ORDU” GEMİSİNDE, ORDU LİMANINDA, ORDU’DA EVLENEN, ORDULU KAPTAN REFİK AKDOĞAN ESKİ ORDU’YU ANLATIYOR... 1926 yılı Ordu doğumlu olan Gemi Kaptanı Refik Akdoğan,...

Ordulu Dondurmacı Acemoğlu Hacı Mehmet’in Hikayesi

Acem oğulları, 1800’li yılların sonunda İran’dan 5-6 kabile olarak ülkemize göç eden Trabzon’dan giriş yapmışlardı. Erzincan üstünden Çambaşı yaylasına kadar gelen Acemoğlu kardeşler bir...

“Mim Baki Tiyatrosu” Ramazanda Ordu’da Bir Ay Tuluat Tiyatrosu Oynardı

Rahmetli Gazeteci Uğur Gürsoy’u her ramazan ayında hayırla yad ederim ve yazdığı o eski Ordu günlerinden hatırlarım. Eski ramazanları çok güzel hatırlatacak şekilde hep...

20. Yüzyılda Ordu

Ordu, Orta Karadeniz bölümündeki kentler içinde sosyal ve kültürel etkinlikler, beşeri ilişkiler ve çeşitli kültürlerin bir arada toplanıp harmanlandığı ve bunun sonucunda da kendine...

1954 Yılında Karadeniz Turuna Çıkan Galatasaray’ın Hikayesi

Galatasaray’ın Türk Futbolunun ilerlemesinde ve ivme kazanmasında Anadolu’ya yaptığı katkıları bugünkü genç neslin de öğrenmesi açısından bu ilginç ve nostaljik araştırmayı kaleme almayı faydalı...

VI. Mithridates ve Ordu’da Bir Argonot

Büyük bir imparatorluğa karşı savunma savaşlarının önemli örneklerinden birini veren Pontus Kralı VI. Mithridates, (M.Ö. 132-63) ilk çağın en önemli figürlerinden birisidir. “Pontus” kelimesi kök...

Bir Zamanlar Ordu’da Zurna Vergisi Tartışması

Atıf Topaloğlu, bir zamanlar Ordu siyasetinde çok önemli bir aktördü. Yaptırım gücü ve hizmet aşkı çok yüksek bir insandı. Ordu’da Türkiye adına ses getiren...

Ordu’nun Eski Lokantaları

Ah o eski Ordu esnaf lokantaların eşsiz yemekleri, ah o eski Ordu insanları diyerek özlemini duyduğumuz, ama geri getiremediğimiz "Ah"lı yıllar ve anılar… Hatırlayabildiğim...

Bir Zamanlar Ordu’da “Un Kapanları” Vardı

Osmanlı döneminde büyük şehirlerde özellikle zahire türünden ihtiyaç maddelerinin toptan alınıp satıldığı yer olan “Kapan” kelimesi, büyük terazi, kantar anlamına gelirdi. Kapanlar, Osmanlı merkezi...

Eski Ordu Evleri

Ben çocukluğumuzdan hatırlıyorum. Perşembe Neneli köyünde rahmetli Rabia halamın ve Hacı eniştemizin bir gece evinde misafir kalmıştım. Bu çok eski, küçük pencereli, isli ahşap...

Ordu’da Eski Mavnacılar ve Mavnalar

Mavnalar, eskiden liman, rıhtım ve iskele olmadığı için açıkta bekleyen gemilere ve denizde yakın yerlere yük taşımak üzere hizmet eden güvertesiz teknelere verilen addır....

Ordu’da Mısır Ekmeği ve Turşu Yiyerek Geçen Zorlu Yılların Hikayesi

İkinci Dünya Savaşı yılları, insan yaşamı için gerekli temel besin maddeleri ve diğerlerinin yokluğu nedeniyle, aç, susuz, sefil geçmesine nedeni olmuştu. II. Dünya Savaşı’nda...

Bir Zamanlar Ordu’da Sosyal Hayat Çok Renkliydi

Ordu ili, eski yıllarda sinema, müzik ve tiyatro dünyasının sanatçılarının gelip, gittiği ve gösteri yaptığı renkli bir sanat merkeziydi. Mesela 70’li seneler, Ordu Yardım...

Ordu ve Doğa Sevdalısı Şair Vedat Güler

Vedat Güler, 18 Nisan 1943 yılında Ordu’da doğmuştu. Ailesinin kökeni Çamlıhemşin’e dayanıyordu. Vedat Güler’in büyük dedeleri, Osmanlı-Rus Savaşı sırasında Çamlıhemşin’den ayrılıp, göç ederek, Ordu’ya...

Hacıemiroğulları Beyliği ve Ordu

11. ve 15. yy’lar arasında Anadolu’nun birçok yerinde Anadolu Türk Beylikleri kuruldu. Bu beylikleri, 1071 yılında Malazgirt Meydan Savaşının kazanılmasından hemen sonra kurulan 1....

Tanzimat Devri Ordu Kazası

İnsan topluluklarının kültürlerini anlayabilmek, mekân-insan ilişkilerini ve tarihi coğrafyayı anlayabilmekten geçer. İncelenen alanın insan ve coğrafya açısından bir çerçevesini çizmek, hele de bunların birbirleriyle...

Ordu’dan Kaçırılan Tunç Baltaların Hikayesi

Osmanlı İmparatorluğunun iyice çöküşe geçtiği 1910’lı yıllardan itibaren, batılı dostlarımız, antik bölgelerimize yoğun biçimde arkeoloji ekipleri getirmeye başlamışlardı. Bu arkeoloji kazılarını “bilimsel araştırmalar yapıyoruz”...

Emine Adalet ve Ordu Palas

Dünyanın en ünlü kadın casusu Mata Hari’yi çoğu kişi bilir ama yerli Mata Hari’miz Adalet Pee söz konusu olunca onu çok az kişi tanır....

Orduspor’un Efsane Amigosu Topal Celal

NEREDE, O ESKİ AMİGOLAR ? Takımlarına gönül verip taraftarı coşturan amigoların futbol camiasında ayrı bir yeri vardı. Sadece maç günleri değil sair günlerde de şehrin...

1923-1926 Yıllarında Ordu Esnafı

Ordu esnafı şehrin ticaretini ileriye götürmek için ellerinden geleni yapmaktaydı. Tarafımızdan bir çok kaynak taranarak tespit edebildiğimiz dönemin meslek grupları ve buralarda faaliyet gösteren...

“Süleyman Paşa Sarayı” Küllerinden Doğuyor !

Ünye’nin turizmi ve tanıtımına katkı yapacak en önemli proje hayata geçiyor. 1808 yılında yapımına başlanan ve yedi yılda tamamlanan Süleyman Paşa Sarayı 1850 ila...

Evliya Çelebi’nin Gözüyle 400 Yıl Önceki Ordu

Geçmişe ışık tutan tarihin en önemli seyyahlarından olan Evliya Çelebi'nin 'Seyahatname'sinde Ordu da yer alıyor. Yaptığı gezileriyle Osmanlı'yı bugüne taşıyan Evliya Çelebi'nin gözünden 400...

Karadeniz Türkülerinin Sevimli Şişmanı: “Kamil Sönmez”

Öğretmen okulundan kovulduktan sonra opera, tiyatro derken türküde karar kılan Kamil Sönmez, dağınıklığını da, kilolarını da seviyor. Gür kaşlı, sert mizaçlı öğretmen aldı karşısına şişman,...

Kamil Sönmez’in SES Dergisi Röportajı

Sahne ve televizyonda birbirinden güzel türküleriyle karşımıza çıkan Kamil Sönmez’in her zaman gülen yüzünün ardında dram dolu bir yaşamın gölgeleri var. Sanatçı, oldukça zor...

Kırıkçı “Göbüdo” Hüseyin Özcan’ın Hikayesi

Kırıkçı Hüseyin Özcan, Altınordu ilçesi Kızılhisar köyündendi. Molla Mahmut oğulları sülalesinden olan Kırıkçı Hüseyin dokuz kardeşti. Aile tarım ve hayvancılıkla geçinirdi. Annesi Şahsene hanım...

Ordu’nun İlk Lisesi “Ordu Lisesi”nin Kuruluş Hikayesi

Bundan 94 yıl önceyi düşünüyorum. Atatürk ile kurulan Cumhuriyetin ilk yıllarından itibaren önemli atılımlar ve değişikliklerin gerçekleştirildiği alanlardan bir tanesi de eğitim ve öğretim...

Ordu’nun Şifa Melekleri “Doktor Dikran ve Eczacı Ardem Toraman”

Son yıllarda günlük hayat kargaşası içinde ‘İnsansız’ bir yaşam modeli kurulmuştur. Bu modelde günümüz insanı yalnız, sanal ve naylon bir hayat sürdürmektedir. İş yerleri...

Ordu’nun Efsane Spor Adamı “Kara Ali”

Ordu’da Ali Ataoğlu’nu tanımayan var mı? Kara Ali, Ordu futbolunun sembolüydü. Rakip kalecileri korkutan, takımdaki arkadaşlarına güç veren büyük bir Kaptandı. Orduspor’un temelini yetiştirdiği...

1883 Yangını ve Ordu Şehrinin Yeniden Kurulması

Ordu yerleşkesi, 14. yüzyılda yöreyi Türkleştiren Hacı Emiroğulları tarafından kurulmuştur. Hacı Emiroğulları Beyliği’nin en parlak dönemi Süleyman Bey zamanıdır. Beyliğin kurucusu Bayram Bey, onun...

Ordu’nun Gizli Cevheri “Ünye Kalesi”

Ordu için çok mühim bu antik kaleyi turizm için gizli bir cevherdir. Ama biz bu önemli eseri hak ettiği kadar değerlendiremiyoruz.Ünye Kalesi, Ordu'nun en...

Ordu’nun Sembolü “Horoz Mehmet”

Bir zamanlar Ordu sokaklarında aramızda yaşayan bir halk mecnunu vardı. Adı "Horoz Mehmet" idi. Gerçek adı Mehmet Günday’dı. Aslen Gülyalı’lı idi. Keçiköy’ün yukarı mahallesinde...

Ordu’da El Sanatları

El Sanatlarında Ordu ili öylesine büyük zanaatkâr ve sanatkârlar yetiştirmiştir ki yaptıkları ürünlerin alıcıları, onların isimlerini uluslararası platformda duyulmasını sağlamış ve ilimizin isminin duyulmasına...

Şair, Müftü, Belediye Başkanı… Ordulu Tıflı Efendi

"Ordu'nun 20. Yüzyılı" kitabının önsözünde "Kentini tanımayan, tarihsel akışını bilmeyen, oraya hizmet edenlerden haberi olmayan kimse, gerçek anlamda o kentli olmaktan da uzaktır" sözleri...

Osman Paşa Şadırvanı

Tarihi Şadırvan, aslen Ordulu olan Trabzon Valisi Hazinedarzade Osman Paşa tarafından 1842 yılında yaptırılmıştır. Osman paşa şadırvanın suyu, Saray Mahallesinin yukarısındaki kaynaklardan künk borularla...

“Ordu” Adı Nasıl Verildi ?

Yakın zamanlara kadar “Ordu” adının nasıl verildiği konusunda tartışmalar vardı. Bu konuda hikâyeler, rivayetler anlatılırdı. Bizim insanımız, özel olarak ilgilenmediği bir konu üzerinde söylenen...

Bir Ömrü Kuşatan Bir Öykü: Güzelordu Gazetesi

Muvafakat-i Milliye, Tekâmül gibi gazetelerde fıkra yazarlığı yapmış olan Köyden, 1927’de çıkarmaya başladığı Güzelordu’yu, ekonomik nedenler yeni model bir baskı makinesi almaya imkân vermediği...

Altınpost Efsanesi

Dünya kültür tarihinin en güzel mitolojik öyküleri; Yunan ya da Grek mitolojisi kabul edilir. Bu mitolojik öykülerin büyük bölümü Anadolu topraklarına aittir. Yalnız bu...

Ordu Atatürk Anıtının 49 Yıllık Hikayesi

Bugün sahilde teleferiğin yanında bulunan 49 senelik Atatürk Anıtının kurulması için yaşanan heyecanlı bir hikâye vardır. 1968 yılına kadar Ordu’da büstlerin haricinde etkili ve...

Ordu Rıhtımında Işıklı Atatürk Portresini Çok Sevmiştik

60'lı yıllardan sonra hayatımıza hızla giren yeni bir rıhtımımız olmuştu. Rıhtımda yazları herkesin ailece gelip oturduğu güzel bir çay bahçesi de açılmıştı. Rıhtımda akşamları...

Karadeniz’de Atma Türküler ve Atma Türkü Geleneği

Türkülerimiz milletimizi millet yapan milli kültür hazinemizin belki de en önemli unsurudur. Tarih sahnesine çıktığından bu güne kadar ozan- bakşı geleneğinden beri devam edegelen...

Ordu Sucuğunun Mucidi “Kahveci Melik Usta”

1960’larda Sırrı Paşa caddesinde şu anki İtimat Eczanesinin olduğu yerin karşısında şimdiki Japon oyuncakçısının olduğu yerde Melik Kaya Arzan’nın sac kepenkli önünde beyaz arnavut...

Hekimoğlu’nun Ölüsünün Başındaki İtalyan

Hekimoğlu İbrahim’in, Ordu yöresinin meşhur eşkıyalarından olduğunu hemen hemen herkes bilir. Adına yakılan Hekimoğlu Türküsü uzun zamandır Ordu ölçeğini aşarak Türkiye’nin en bilinen türküleri...

Yamaner ailesi ile başlayan Ordu Tostunun hikayesi

Ayvalık’ın tostu, İzmir’in kumrusu gibi, Ordu’nun da meşhur tostunu, özellikle yemek için Ordu’ya kadar sipariş verenler var, özleyip hasretle yiyenler çok var. Ordu’ya has,...

Hamilton’un seyahat notlarında Ordu

Tam adı William John Hamilton olan İngiliz jeolog 1805 yılında doğmuş ve üniversite eğitiminden sonra 1835 yılında Doğu Akdeniz ülkelerini kapsayan bir geziye çıkmıştır. Bu...

Ordu’da Cumhuriyet Bayramları

Bu yıl Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından 29 Ekim 1923’te ilan edilen Cumhuriyet’in 94. Yılı... Ulu önder Mustafa Kemal Atatürk ve silah arkadaşlarının büyük bir...

Kaybolan hatıra defteri şimdi nerede ?

19 Eylül 1924 tarihinde Atatürk Ordu’ya gelip ziyaret etmişti. Atatürk ziyareti dönüsünde vapura binmek için cadde boyu heyetle yürürken karşısına sporcularla birlikte İdmanyurdu Reisi...

Kumru Yöresi Tarihi

Kumru, Ordu’nun coğrafi anlamda belki en küçük ve en genç ilçelerinden birisidir. Ancak Kumru, kendisini oluşturan köylerin tarihi süreç içinde bağlı bulundukları Satılmış-ı Mezid...

Ordu ve gemi yolculukları

Karadeniz bölgesi, 1950’lerde kara yoluyla tanışıncaya değin, denizler bölge için yaşam damarı olmuştur. Türkler denizci bir ulus değillerdir aslında; Karadenizli Türkler de yüzlerce yıl...

Ordulu Kasap Mihail’in oğlu Haris

Futbol, Karadeniz'de tutkuyla sevilir. Hamsinin, mısır ekmeğinin, kemençenin, horonun yanı başında yer bulur her zaman kendine. Bahçede fındık toplayan kadın da gönlünde bir takım...

Mithat Baş’la Tarihin Derinliğinde

Mithat Baş, Ordu tarihine ilişkin belgeler ve kaynakları ince eleyip sık dokuyan, geçmişte çok değinilmemiş kimi olayları analiz eden tarihçi arkadaşlarımızdan. Özellikle 10. yüzyıldan...

Eski sahalar ve Eski futbolcular

O yılların küçük Ordu’sunda yaşayan insanların birbirleriyle ilişkisinde din, ırk, zengin, fakir diye bir ayrım yoktu. Ordu’da spor çok seviliyordu. Hele futbola karşı aşırı...

Ordulu Mustafa

"Benim gibi ünlü bir pehlivan böyle inleye inleye ölürse, genç kuşak güreşi nasıl sever nasıl yapar.” Ölmeden birkaç gün önce, yattığı Hacettepe hastanesinde kendisini ziyaret...

Ordu Tarihinde Olaylar ve İnsanlar

“Sokakların ellerinden öperim, Bana yaşamasını öğretmişlerdi. Dost olsun düşman olsun İnsanlara iyi günler dilerim.” Bu satırların sahibi 1946 yılında, henüz 24 yaşındayken verem hastalığından...

Türkiye’nin İlk Köy Gazetesi ve Bilal Köyden

Türkiye'nin ilk köy gazetesi ve bu gazetesi kendi yaptığı baskı makinesiyle basan Bilal Köyden'in uğraşı, Türk basın tarihinin en ilginç olaylarındandır. Bu gazete, cumhuriyetin...

Ordu Tarihi Yazıları

Ordu ilinin tarihi ve kültürü ile ilgilenenlerin yakından tanıdığı yazarın çeşitli gazete ve dergilerdeki yazıları bu kez kitap olarak okuyucuya sunulmaktadır. Osmanlı arşivleri ve...

Bir Kentin Tarihi Ordu

Türkler, Rumlar, Ermeniler, Göçmenler, gelenler ve gidenlerle farklı etnik yapılar, farklı kültürleriyle Ordu’ya bir iz bırakmıştır. Türkler ve Rumların çatıştığı 1918-1922 yılları arasında Ordu’da...

Ordu Şayib (Güzelyurt ) Köyü Tarihi

1455 tarihli tahrir defterinde “Niyabet-i Geriş-i Şayiblü” olarak kaydedilen Şayib, “Vilayet-i Bayramlu”ya yani Ordu Vilayeti’ne bağlı bir niyabet durumundadır. Şayib Niyabeti’ne bu yıllarda 16...

Ordu Tarihi

Ordu ili topraklarında bilinen ilk yerleşmelerin tarihçesi M.Ö. VII. Yüzyıl’a kadar gitmektedir. İl merkezinde bilinen ilk yerleşme yeri, Kirazlimanı Mezarlığı yanındaki Bozukkale (Kotyora)dır. M.Ö. IV....

Fatsa Tarihi

M.Ö. 400 yılında Fatsa ve Çevresinde KOLHLAR, DRILLER, HALİPLER, MOSSİNOİKLER ve TİBARENLER gibi Yunan asıllı olmayan yerli kabileler yaşamaktadır. O döneme ait önemli buluntuların...

Ünye Tarihi

ÜNYE TARİHİ Ünye'nin çok eski ve köklü bir tarihi vardır. Kuruluşu tarih öncesi çağlara, yani yazının kullanılışından daha eskilere kadar uzanmaktadır. Bu tarihi, 1) En...

Bugün Günlerden 19 Eylül

1924 yılı sonbaharında Karadeniz kentlerine yönelik bir inceleme gezisine çıkan Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk, Trabzon'dayken büyük Erzurum depremini haber almış ve bir an önce...

Adı Başka Acı Başka

“Ermeniler arasında sürgün konu edilmezdi. Büyükler konuşmazdı, bizi de konuşturmazlardı. Biz çocuklar bazı şeylerin farkına varınca soruyorduk, dedemiz, amcamız, teyzemiz nerde, filan diye. Öldüler,...