Şair, Müftü, Belediye Başkanı… Ordulu Tıflı Efendi

Eminim, bir çoğumuz Ordu Yeni Mahalle'de Tifli Caddesi diye geçen caddenin adının nereden geldiğini bilmiyordur. İşte o caddenin adı, bir dönem Ordu'da hem müftülük hem de Belediye Başkanlığı görevlerini yürütmüş olan Şair Tıflı Efendi'den gelmektedir.

0

“Ordu’nun 20. Yüzyılı” kitabının önsözünde “Kentini tanımayan, tarihsel akışını bilmeyen, oraya hizmet edenlerden haberi olmayan kimse, gerçek anlamda o kentli olmaktan da uzaktır” sözleri yer almaktadır. İşte bu sözden yola çıkarak, Biben Köyündeki medreseden Ordu Belediye Başkanlığına uzanan bir yolculuğun, Ordu şehrine büyük hizmetleri dokunmuş, Ordu tarihinde önemli bir yere sahip olan bir ismin Şair Tıflı Efendi’nin hikayesinden bahsedeceğiz sizlere…

ASIL ADI “HASAN TAHSİN”

Belediye Başkanlığı görevinde bulunmuş Savaşkan ailesinin dedeleri Tıflı Efendi için Araştırmacı – Yazar rahmetli Sıtkı ÇEBİ’nin yazdığı “Ordu Şehri Belediye Tarihi” kitabında Tıflı Efendi’den şu sözlerle bahsetmektedir.

Fezleke Süleyman Ağa’nın başkanlıktan ayrılması üzerine yerine Trabzon Valiliğince 1897 tarihinde Ordu Kazası İdare Meclisi Tahrirat Kâtipliğinde bulunmuş olan Tıflı Efendi Ordu Belediye Başkanlığına tayin ediliyor. Asıl adı Hasan Tahsin olan Tıflı Efendi, ailece Ordu’nun Biben (yeni adıyla Topluca / Zafer) köyündendir. Medrese tahsili olan kültürlü bir kimsedir. Edebiyatla bilhassa şiirle çok meşgul olmuş, şiirlerinde Tıflı mahlası kullandığı için, hemen her yerde Tıflı adıyla tanınmış ve anılmıştır. Ordu’nun kültür hayatına bir divan kazandıran Tıflı Efendi (H.1265) 1849 tarihinde, babası Hasan Sıtkı Efendi’nin naib olarak bulunduğu Mudurnu kasabasında dünyaya geldi.

1869 tarihinde memuriyet hayatına girdi; ilk defa Trabzon’un Mektubi kaleminde vazifeye başlayan Tıflı Efendi, bir süre Erzurum’da, tekrar Trabzon’da, oradan da babasının naib olarak bulunduğu Giresun’a gelerek Tahrirat Kitabetinde çalıştı. Amasya Mahkemesi’nde, Mecitözü Mal Müdürü, Fatsa nahiyesi naib vekilliğinde de vazife yapan Tıflı Efendi, 1874 yılında Ordu Emanet aşarı Baş Kitabetine tayin olundu; 1875’te Ordu’nun Tirebolu kazası Mal Müdürlüğü’ne geçti.

1876–1877 Osmanlı – Rus Harbi’nin çıkması üzerine, gönüllü olarak Kafkas cephesine gitti. Buradaki askerlik hizmetlerine karşılık “Kolağası” rütbesiyle taltif olundu. Savaştan sonra Ordu’ya döndü; 1878’de Ambar Memuru, 1880’de Ordu Kazası Baş tahsildarlığı; aynı yıl Ordu Mahkemesi Baş Kâtipliği vazifelerinde bulundu.

9 Mayıs 1893’de açılışı yapılan Ordu Yalı Camii’nin kitabesini Tıflı Efendi yazmıştır.

ÖNCE BELEDİYE BAŞKANI, ARDINDAN MÜFTÜ OLDU

1881’den 1884’e kadar Ordu Kazası Tahrirat Katipliği yaptıktan sonra istifa ederek, babasının köyü olan Biben’de bir medrese kurarak burada gönüllü olarak ders vermeye, çevredeki köylerin gençlerini yetiştirmeye başladı. Tıflı Efendi, 1897 yılında Trabzon Valiliğince Ordu Belediyesi Başkanlığına tayin edildi. Bu vazifede 1 yıl kalan Tıflı Efendi, aynı yılın sonlarına doğru istifa ederek, tekrar Biben’e oradaki medresesine döndü.

Fakat Tıflı Efendi’yi köyünde yine rahat bırakmadılar ve 1900 tarihinde, kendisini Ordu Kazası Müftülüğü’ne tayin ettiler. Bu vazifede 7 yıl vazifede kalan Tıflı Efendi, 1907 tarihinde Ordu Müftüsü iken vefat etmiştir.

Şehrin ileri gelenleri ile Ordu Müftüsü Tıflı efendi bir tören için Osman Paşa Şadırvanının önünde (1900’lü yılların başı)

ORDU BELEDİYE BAŞKANI TIFLI

Tıflı Efendi’nin Belediye Başkanlığı zamanında, Ordu çarşısındaki imar çalışmalarının plana uygun olarak yürütülmesini engelleyenler, bu defa da onun karşısına çıktılar. Tıflı Efendi çarşı sahasındaki durumun “kapanın elinde kalması” gibi bir ortama doğru gittiğini görünce, bu gibilere karşı Trabzon Valiliği’ni devreye sokmayı kararlaştırdı.

Bu yağmanın önlenmesi sağlanmadığı takdirde, kendisine Kavaklar Dibi’nde (eski belediye iş hanının olduğu yer) üç arşın (2 metre), bir buçuk arşın eninde bir arsa tahsis edilmesini arz ve talep eder. Bu yer aslında kendisi için bir mezar yeridir. Tıflı Efendi, bir acı mizah olarak şehirdeki yağmacılığın ne durumda olduğunu bu ifadeyle anlatmaya çalışmıştır.

Tıflı’nın Trabzon Valiliği”ne gönderdiği bu çok anlamlı yazısı üzerine, Trabzon Valisi Kadri Paşa Ordu şehrindeki durumla ilgilenilmesi için gereken talimatı verir. Ordu’ya teknik adamlar gönderir. Planlara aykırı işlemlerin yapılması halinde hepsinin yıktırılacağını halka duyurulur.

ŞAİR TIFLI

Şair Tıflı Efendi

Tıflı Efendi çok yönlü bir kişiliğe sahipti. Bilgindi ve iyi bir idareciydi. Şiirlerini bir Divan’da toplamıştı. Klasik bir Divan şairi olmaktan ziyade, çeşitli yelerde, değişik vazifelerde bulunduğundan, çevresindeki toplumun dertlerini, isteklerini, noksanlık ve kusurlarını şiirlerinde mısralaştırmış, kişilerin kötü yönlerini de sert bir üslupla hicvetmekten kaçınmamıştır. Ordu’nun kültür hayatında büyük bir yeri olan şair Tıflı Efendi çeşitli yerlerde memurluk yapmaktan bıkmış, yorulmuştur. Bu duygularını şöyle ifade eder;

“ Akibet Trabolu Mali” ne oldukta müdür,
Bir de gördüm edecek hasmımız ifnayı vatan.

Bir buçuk yıl oluyor hanemi terk eyleyeli,
Sergüzeştim olamaz kabili ihsayi vatan…

Bezm- i fanide nice çamlar devirdim sorma hiç,
Elde bir şey kaldı ise sadece çay bardağıdır..

Kuldan istimdat etme, gayriden ümidi kes
Kimseye arz eyleme halin, sana Allah bes ( yetişir)

Gam çekme ey merd-i gayur mümkün mü tağyir-i kaza,
Kıl Hakk” a tefviz- i umur takdirine göster rıza.

Ne dehrin zevkine mesrur, ne izz-ü cahına mağrur
Sakın olma bu viran haneye bak Tıflı yeter ibret… “